Beoordeling diepe bodemdaling en -stijging

De gaswinning in het Groningenveld en de gasopslag in Norg kunnen diverse soorten bodembewegingen veroorzaken. De meest bekende is de bodembeweging in de vorm van aardbevingen. Daarnaast is er onder andere ook sprake van diepe bodemdaling en -stijging. Het IMG heeft de TU Delft en TNO gevraagd nader advies uit te brengen over de vraag of diepe bodemdaling en -stijging schade aan gebouwen en objecten kan veroorzaken en onder welke omstandigheden dan precies.

Advies Panel van deskundigen

Bij het beoordelen van de oorzaak van de schade (causaal verband) vraagt het IMG aan onafhankelijke, externe deskundigen hem en schademelders te adviseren. Bij dat advies wordt de deskundigen gevraagd de handvatten voor toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden te hanteren. Die handvatten volgen uit een advies van Panel van deskundigen dat in januari 2019 is opgeleverd. In dat advies staat een beschrijving van het effectgebied van diepe bodemdaling en -stijging. Volgens het panel kan deze vorm van bodembeweging schade veroorzaken. In het paneladvies wordt niet nader beschreven onder welke omstandigheden daar precies sprake van is.

Nieuwe inzichten en ontwikkelingen

Voor verreweg de meeste schademeldingen wordt tot op heden invloed verondersteld van de zwaarste beving die er in het Groningenveld plaatsvond: de beving bij Huizing van 16 augustus 2012. Er zijn echter specifieke gebieden in Groningen en Drenthe die buiten het effectgebied van die beving liggen. Terwijl die gebieden dan nog wel binnen het effectgebied liggen van de bodemdaling en -stijging. Zie daarvoor onderstaande kaart.

Er komen steeds meer schademeldingen uit dat specifieke gebied en deskundigen worden er steeds vaker om advies over gevraagd. De onafhankelijke deskundigen hebben in recente dossiers, sinds juli 2020, steeds vaker geadviseerd de aanvraag af te wijzen omdat er geen schade door trillingen kan zijn veroorzaakt, maar volgens hen ook bodemdaling- en stijging niet relevant was voor het ontstaan van de schade. In die gevallen had de schade een uitsluitend andere oorzaak dan bodembeweging door gaswinning of gasopslag.

Eerst meer duidelijkheid

Aangezien er tegelijk ook wel schademeldingen zijn vergoed in die gebieden, leidt dat tot discussie en vragen. Alvorens de afhandeling van meldingen uit dit specifieke gebied verder af te handelen, wil het IMG daarom nu eerst meer duidelijkheid.

Onderzoek en webinars

Aan de TU Delft en TNO is daarom nader advies gevraagd. Dat advies is nu opgeleverd. Het IMG heeft in de periode tot 31 maart maatschappelijke organisaties en lokale en regionale overheden de gelegenheid geboden hierop te reageren. Er zijn in de afgelopen maand ook webinars georganiseerd.

Gebieden 1 en 2 liggen buiten de rode lijn (het effectgebied van de beving van Huizinge, 16 augustus 2012) en binnen het groene gebied, waar sprake kan zijn van diepe bodemdaling en stijging. Er zijn circa 2.000 schademeldingen gedaan, waarvan er circa 750 zijn afgehandeld.

Wat is onderzocht en wat betekent dit voor mij?

Maar de goede volgorde zou dan toch zijn om nu toch gewoon te oordelen volgens het advies van deskundigen en de huidige 1400 dossiers schadevergoeding toe te kennen? En pas daarna, eventueel, bij voortschrijdend inzicht, het advies aan te passen? Nu worden de regels tijdens de wedstrijd veranderd.

Hoe kan het dat ondiepe bodemdaling niet is meegenomen in dit onderzoek?

Waarom hebben jullie dit vervolgonderzoek niet meteen uitgezet, in plaats van pas nu?

Hoe gaan jullie de ongelijkheid oplossen die ontstaat als jullie de conclusie van dit rapport overnemen?

Maar welke ruimte hebben jullie om “onze reacties en meningen mee te nemen” in het te nemen besluit als de feiten er liggen dat diepe bodemdaling niet leidt tot schade aan gebouwen?

Ik woon in het gebied waar de schade-afhandeling nu stil ligt vanwege diepe bodemdaling en heb eerder wel een schadevergoeding gekregen. Moet ik die nu wellicht terugbetalen?

Als in dit gebied in de toekomst geen schade meer vergoed wordt door IMG, waar kan ik dan de schade verhalen? Want ik heb wel echt schade aan mijn huis.

Hoe stellen jullie vast dat de onafhankelijk deskundigen vakbekwaam zijn?

In 2019 kwam het Panel van deskundigen tot het oordeel dat diepe bodemdaling niet kon worden uitgesloten. Op basis waarvan besloten zij dat destijds?

Zijn de cumulatieve effecten van de kleine gasvelden / zoutwinning in deze regio in combinatie met diepe bodemdaling en stijging van het Groningenveld / gasopslag Norg meegenomen in dit onderzoek?

Waarom zijn voor het onderzoek alleen modellen gebruikt en metingen (satellietbeelden) van de algehele situatie. En waarom is er niet gemeten aan de huizen zelf? Kun je op basis van dit onderzoek wil iets zeggen over de specifieke situatie van een individuele woning in dit gebied?

Heeft het onderzoek wel echt onafhankelijk plaatsgevonden? (in relatie tot bijvoorbeeld de NAM)

Jullie constateerden vorige zomer dat onafhankelijk deskundigen bij hun oordeelsvorming afweken van de uitgangspunten van het panel van deskundigen. Waarom hebben jullie toen niet de regels van het bewijsvermoeden nogmaals onder de aandacht van de deskundigen gebracht in plaats van dit onderzoek te starten?

Maar als de onafhankelijk deskundigen het bewijsvermoeden willen ontkrachten, dan moeten zij toch een uitsluitend andere oorzaak dan bodembeweging door gaswinning of gasopslag bewijzen? Welke is dat dan in de gevallen waar jullie het over hebben in de zomer van 2020?

Is er geen bodemdaling? Als er wel bodemdaling is, waarom concludeert u dan dat er geen verband is tussen de bodemdaling en de schade aan de huizen ter plekke? Hoe groot is de bodemdaling in het gebied waar uw onderzoek zich op heeft gericht?

Waarom is er geen situatieonderzoek gedaan, voorafgaand aan de vier deelstudies, met een analyse van de gasopslag Norg?

Waarom worden in dit onderzoek naar het Groningerveld en de gasopslag Norg, deze twee gebieden op één hoop gegooid? We hebben te maken met een andere bodem en een ander soort mijnbouw. Kun je dan wel conclusies trekken voor het gebied als geheel?

Stopt de daalsnelheid als de gaswinning stopt? Zo niet, wat zijn dan de verwachtingen over het verloop in de komende 50 à 100 jaar?

Is de invloed van het grondwaterpeil meegenomen in het onderzoek?

Is de invloed van verschillende grondsoorten meegenomen in het onderzoek?

Heeft u in uw onderzoek ook het onderzoek/advies van eerdere deskundigen (“Een panel van deskundigen had in januari 2019 juist aangegeven dat ook daar niet kan worden uitgesloten dat er door deze vorm van bodembeweging schade kan ontstaan”) meegenomen die aangeven dat er wel schade zou kunnen zijn ontstaan door diepe bodemdaling? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?

Wat vond u van dat advies? En waar zitten de verschillen?

Wat is er precies nieuw in het onderzoek dat u heeft gedaan ten opzichte van de eerdere onderzoeken door andere partijen. Graag puntsgewijs benoemen.

Wordt deze diepe bodemdaling veroorzaakt door de gaswinning terplekke? Zo nee, zijn er andere oorzaken aan te wijzen voor de diepe bodemdaling?

Wat is uw conclusie na uw onderzoek?

Heeft u ook onderzoek gedaan naar schade door trillingen? Zo ja, wat kwam daar uit? Zo nee, waarom niet? Klopt het dat de initiële adviesvraag ook schade als gevolg van trillingen omvatte? Waarom is dat in dit onderzoek niet meegenomen?

Heeft TU/TNO alleen een literatuurstudie gedaan of is er ook sprake geweest van ander onderzoek (bijv. opnames in het gebied zelf)?

Wanneer spreken we van diepe bodemdaling?

Wat hebben TNO en TU Delft precies onderzocht om tot dit advies te kunnen komen?

Welke expertises van TNO en TU Delft zijn hierbij gebruikt/geraadpleegd?

Ik heb een vergoeding ontvangen en daarmee mijn schade hersteld. Kan ik straks een terugvordering van het IMG verwachten?

Ik wil een zienswijze indienen op mijn adviesrapport. Kan dit nog? En blijven de termijnen voor indienen hetzelfde als voorheen?

Mijn schade is onlangs opgenomen door de deskundige. Krijg ik nu wel een adviesrapport?

Ik heb onlangs schade gemeld, en er is een afspraak gemaakt wanneer de deskundige langskomt. Gaat deze afspraak nog wel door?

Ik heb onlangs schade gemeld, maar nog geen afspraak met een deskundige ingepland gekregen. Komt dat nog of moet ik eerst 3 maanden wachten?

Ik heb schade aan mijn woning en ik woon in het gebied met bodembeweging. Heeft het nog wel zin om mijn schade te melden bij het IMG?