17 mei 2021

36 reacties

Bevingen en trillingssterktes in Groningen, hoe zit dat?

Al decennia buigen wetenschappers zich over het ontstaan van bodembewegingen zoals aardbevingen, veroorzaakt door de natuur én door menselijk handelen. In Groningen en de wijde omtrek is er sprake van laatstgenoemde soort. Het IMG houdt zich bezig met de afhandeling van de schade die daardoor ontstaat.

schade wijzen

Twee soorten bodembeweging

Er zijn grofweg twee soorten bodembewegingen veroorzaakt door de mijnbouwexploitant (de Nederlandsche Aardolie Maatschappij, NAM), elk met hun eigen karakteristieken en effecten.

  1. De diepe bodemdaling door het legen van het gasveld, die op circa 3.000 meter diep plaatsvindt en doorwerkt tot een daling van het maaiveld. Voor wat betreft de gasopslag Norg treedt daarnaast ook een bodemstijging op wanneer de opslag wordt gevuld.
  2. De bevingen die eveneens op 3.000 meter diepte ontstaan en aan de oppervlakte trillingen veroorzaken.

Juridisch en technisch

Er zijn anderen die veel beter kunnen uitleggen wat deze bodembewegingen precies doet ontstaan en hun exacte effecten. In dit verhaal proberen we uit te leggen wat de belangrijkste informatie is die wij gebruiken bij de afhandeling van schades. Wij hebben technisch deskundigen in dienst die ons helpen de adviezen van onafhankelijke deskundigen zo goed mogelijk te begrijpen en te toetsen. Zodat de besluiten die we nemen over aanvragen tot vergoeding, juridisch en technisch gezien rechtvaardig en ruimhartig zijn.

Diepe bodemdaling in het kort

Diepe bodemdaling, zo laat een advies van kennisinstituten TU Delft en TNO zien, gebeurt in Groningen sinds de start van de gaswinning in de zestiger jaren van de vorige eeuw. Het IMG vergoedt de schade veroorzaakt door de gasopslag Norg en de gaswinning in het Groningenveld. Dat onderscheid is belangrijk, omdat de diepe bodemdaling net even anders verloopt in beide gebieden. We maakten er deze animatie over en op deze pagina vind u meer achtergrondinformatie over diepe bodemdaling en de kans op directe en indirecte schade.

Bevingen meeste effect

In de praktijk van het IMG zorgen de bevingen verreweg voor de meeste nadelige effecten aan objecten, woningen, andere gebouwen en de mensen die erin wonen en werken. Bij bevingen komt op grote diepte (circa 3.000 meter) energie vrij en de kracht daarvan bij het epicentrum wordt uitgedrukt met behulp van de schaal van Richter. Deze schaal is het meest bekend, maar zegt voor de Groningse situatie niet genoeg om op basis daarvan uitspraken te kunnen doen over de schade in individuele situaties.

Schokgolven en trillingssterkte

De energie van de beving verplaatst zich door diverse schokgolven die afnemen naar mate de afstand tot het epicentrum groter wordt. De omvang van de schokgolven op een specifiek moment op een specifieke locatie wordt onder meer uitgedrukt in ‘peak ground velocity’ (PGV). In goed Nederlands: piekgrondsnelheid. De eenheid waarmee dit wordt aangeduid, is in millimeter per seconde (mm/s). Hoe hoger de mm/s, hoe groter de kans op schade.

Individueel bepalen

Aangezien het IMG de schade individueel beoordeelt en vergoedt, is de trillingssnelheid (in mm/s) van een beving bij een gebouw belangrijke informatie. Nu is dit allemaal technische informatie. De besluiten die het IMG neemt zijn van juridische aard. De vraag is daarmee hoe deze technische werkelijkheid toe te passen op de juridische uitgangspunten. Of anders gezegd, hoe nu op basis hiervan de aansprakelijkheid voor het veroorzaken van schade te bepalen en daarmee een besluit te nemen over het toekennen van schadevergoeding?

Wettelijk bewijsvermoeden helpt

Voor hulp bij een antwoord op die vraag is eind 2016 daartoe het wettelijk bewijsvermoeden Groningen van kracht geworden. Een hulp voor de Groninger met schade. Het bewijsvermoeden luidt in het kort:

“Bij fysieke schade aan gebouwen en werken, die naar haar aard redelijkerwijs schade door beweging van de bodem als gevolg van de aanleg of de exploitatie van een mijnbouwwerk ten behoeve van het winnen van gas uit het Groningenveld zou kunnen zijn, wordt vermoed dat die schade veroorzaakt is door de aanleg of de exploitatie van dat mijnbouwwerk.”

Maar waar dan?

De wetgever heeft daarbij niet gezegd welke aard van schade het dan om gaat. Hoe ziet die schade eruit? Alle schade, dus ook afbladderende verf? Ook staat er niet tot waar er dan geografisch gezien nog schade vermoed wordt te zijn ontstaan door die bodembeweging. Tot Zwolle, Assen of dichterbij? De andere grote vraag is, wanneer kun je niet meer vermoeden dat de schade is veroorzaakt door de beving? Hoe zeker moet je daarvan zijn?

Beoordelingskader

Het IMG heeft een panel van deskundigen gevraagd te adviseren over deze vragen. Het panel leverde daarop een beoordelingskader met praktische handvatten voor toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden. Een belangrijk onderdeel van dat advies is het bepalen van een grenswaarde voor bevingen. Hoe hard moet het ten minste ‘gebeefd’ hebben, uitgedrukt in mm/s, om nog te kunnen vermoeden dat de schade veroorzaakt is door de beving? In dit verhaal gaan we daar nader op in. Hier leest u meer over de andere aspecten van de toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden.

Grenswaarde effectgebied bevingen algemeen

2 mm/s

De grenswaarde voor alle gebouwen is daarbij door het panel op 2 mm/s gesteld met een overschrijdingskans van 1 procent. Voor elke beving rekent het IMG uit, via een wetenschappelijke rekenmethode, op welke afstand vanaf het epicentrum de schokgolf nog een trillingssterkte van 2 mm/s heeft veroorzaakt. Die 2 mm/s trillingssterkte komt veel vaker voor bij woningen overal in Nederland als gevolg van wegverkeer en bouwwerkzaamheden. Dus al kan niet worden uitgesloten dat een schade in een woning die geraakt is met een trillingssterkte van 2 mm/s kan zijn ontstaan door het wegverkeer, toch wordt dan op basis van het bewijsvermoeden vermoed dat de schade dan is veroorzaakt door de beving.

Aan die 2 mm/s is vervolgens nog toegevoegd ‘met een overschrijdingskans van 1 procent’. Het IMG hanteert deze overschrijdingskans overigens voor de berekening van alle trillingssterktes voor toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden.

Dat betekent dat voor het berekenen van de trillingssterkte van een beving op een locatie, er zekerheidshalve ruime marges worden gehanteerd. De kans mag niet meer dan 1 op 10.000 zijn dat er bij een woning op nog grotere afstand toch nog schade kan zijn ontstaan. Hiermee worden ook diverse invloeden van bijvoorbeeld de bodemgesteldheid inbegrepen en uitgegaan van de meest ongunstige situatie die maar door een beving in het Groningenveld kan ontstaan. Het leidt ook tot een effectgebied (waar het bewijsvermoeden van toepassing is) in de vorm van een cirkel. Zo levert de zwaarste beving van Huizinge een effectgebied op waar de grens op ruim 35 kilometer ligt van het epicentrum, dus tot in Friesland en Drenthe.

1,6 mm/s

Voor het bepalen van het effectgebied van bevingen voor toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden, heeft het eerdergenoemde panel, en vervolgens in navolging daarvan het IMG, een uitzondering gemaakt voor kwetsbare gebouwen, zoals woningen gebouwd op een terp of een kerktoren. Bij gebouwen die vallen onder de categorie ‘kwetsbaar’ geldt een grenswaarde van 1,6 mm/s. Dat betekent voor de beving van Huizinge dat vermoed wordt dat de beving op een nog grotere afstand van het epicentrum (enkele kilometers extra) tot schade kan hebben geleid als het een kwetsbaar gebouw betreft.

16 mm/s en 40 mm/s voor zettingen door bevingen

Er is op verzoek van het IMG aanvullend ook een specifiek advies opgeleverd over het ontstaan van zettingsschade (link) als gevolg van bevingen. Zoals in het advies valt te lezen, is zettingsschade (verzakkingsschade) een heel specifiek soort schade veroorzaakt door ‘zetting’ van de ondiepe bodem.

Het schadebeeld is daarbij ook zeer typisch van karakter en kan door een deskundige herkend worden op basis van de vorm en aard van bijvoorbeeld de scheuren in een muur. Er zijn tal van oorzaken van het ontstaan van verandering in de ondiepe bodem. Trillingen van bevingen kunnen ook verandering van de ondiepe bodem veroorzaken doordat zandkorrels dichter op elkaar komen te liggen. Als gevolg hiervan kan schade ontstaan aan een gebouw. Dit alles kan echter in elk geval niet aan de orde zijn als de trillingssnelheid lager is dan 16 mm/s bij zandgrond of 40 mm/s bij kleigrond.

10 mm/s voor schade aan mestkelders

Ook over schade aan mestkelders is specifiek advies gevraagd aan deskundigen (link). Zij hebben vastgesteld dat mestkelders, die veel sterker zijn gebouwd dan bijvoorbeeld een tussenmuur in een woning, pas beschadigd zouden kunnen raken bij een trillingssterkte van ten minste 10 mm/s. Deze trillingssterkte is dus flink hoger dan de trillingssterkte waarboven er een niet te verwaarlozen kans is op schade aan een ander gebouw.

Let op: niet altijd schade

Als de eerder genoemde trillingssterktes zich hebben voorgedaan bij een gebouw of object, betekent dit nog niet dat de schade of zelfs alle schade wordt vergoed. Het betekent in de eerste plaats dat op basis van de geografische afstand tot het epicentrum van een beving, het bewijsvermoeden wordt toegepast. Vervolgens wordt een onafhankelijke deskundige ook gevraagd de schade te beoordelen uitgaande van het bewijsvermoeden. Hiervoor wordt een speciaal daarvoor ontwikkeld beoordelingskader gehanteerd.

Reageren

Anne Geert v d Tuin 17 mei 2021 - 12:17

L.S. Wij hebben scheuren in de muur en in de gangvloer. Met vriendelijke groet, Anne Geert en Thea van der Tuin

Dus? 19 mei 2021 - 18:30

Dus?

B. de Bouwer 26 mei 2021 - 18:12

Er staat morgen een aannemer voor uw deur.

Johannes 17 mei 2021 - 16:22

Kennelijk is er sprake van fantoomschade als gevolg van een diepgeworteld wantrouwen tegen het effect van gaswinning. Wat dat betreft heeft IMG de verkeerde expertise ingekocht. Wellicht zou de hulp van psychische bijstand daar kunnen bijdragen aan een flinke dosis objectiviteit. Waardoor minder kostbare tijd verloren gaat aan onderzoek gericht op het fantoom. In de tussentijd kan schadeafhandeling worden uitgevoerd door een meer onafhankelijk expertisebureau, wat weer leidt tot minder frustratie bij gedupeerden. Alles ruikt nogal opvallend naar het rechtvaardigen van een door de jaren heen opmerkelijke schadeafhandelingbeleid. Zeker waar het gaat om de eenzijdigheid waarmee gaswinningsgevolgen worden benaderd en de haast waarmee schadeafhandeling in afwachten voorlopig in de ijskast geplaatst. Of past het beter om te spreken van een lock Down? Het IMG doet denken aan een de uitzinnige blijdschap van een student dat met voorkennis van de examenvragen tot zijn grote verbazing blijkt te zijn geslaagd. Hoe dan ook, tenminste denkt het IMG hiermee een verklaring te hebben gevonden voor haar voorziene blik op het gebied van schadebeoordeling.

- 18 mei 2021 - 11:43

Betekent dit dat de norm van 2mm/s nu naar 16mm/S bij zandgrond en bij kleigrond naar 40mm/s gaat? Dat zou een norm verzwaring van maar liefst 8x respectievelijk 20x zijn!!!??

Martin, IMG 18 mei 2021 - 20:18

Nee, dat betekent het niet. De 2 mm/s gebruiken we om te bepalen of het wettelijk bewijsvermoeden van toepassing is voor een gebouw zoals een woning. Als dat van toepassing is, wordt vermoed dat de schade mijnbouwschade is. Om daar dan vanaf te wijken moet er een andere autonome oorzaak worden gemotiveerd door de deskundige. Als het gaat om een specifiek soort schade: zettingsschade, kan de deskundige bij de motivering de andere trillingssterkte gebruiken als ondersteuning.

Groninger 19 mei 2021 - 18:37

Man man man, die zettingsschade wordt een soort Artikel 5 van de wegenverkeerswet. Jullie (en dus ook de expertise bureau's) kunnen zodoende elke schade afdoen als zettingsschade. Mooi kapstok artikel om random af te wijzen. De bewoners tot waanzin drijven om eerst een zienswijze op te stellen, vervolgens een beroep en uiteindelijk een rechtszaak te beginnen. Alles om er onderuit te komen, wat nou ruimhartig en barmhartig, bla bla bla. Wij zijn jullie allemaal ZAT omdat jullie ons niet recht doen!

Harrie Broekman 18 mei 2021 - 15:15

Goedemiddag, Wij hebben hier in Nieuw Beerta een hoek van onze woning verzakt met als gevolg scheuren in de muren. Met vriendelijke groet, Harrie Broekman

Martin, IMG 20 mei 2021 - 09:49

Hallo Harry, Op deze pagina staat hoe je een schademelding kunt doen: https://www.schadedoormijnbouw.nl/schade-gebouwen-objecten.

Harm 28 juli 2021 - 19:56

Bedankt

Paul Jissink 19 mei 2021 - 06:52

Wij lijken net buiten het gebied te vallen, maar wij hebben in onze woning uit ca. 1937 wel een scheur dit vanuit onze werkplaats (vroeger was dit een smederij) tot naar de voorgevel dwars door badkamer naar de voorkant van de woning loopt. Ik kan mij niet voorstellen dat dit door verkeer komt. Juist ook omdat onze woning wel 8/9 meter van de weg af ligt. Wij wonen op zandgrond en er staat op deze site een verhaal over dat er onder een trillingssterkte van 1.6 mm/s geen schade mogelijk zou kunnen zijn op zandgrond. Onderstaande komt uit de berekening door de IMG en lijkt mij dus nog flink hoger dan die 1.6 mm/s. Bijna 0.2 mm/s derhalve. Dus lijkt het ons niet uitgesloten dat het toch door een beving komt. Hieronder berekening IMG: De hoogste trillingsterkte als gevolg van een beving in het Groningenveld is in uw situatie 1.791 mm/s geweest (situatie C). Uw woning is gelegen buiten het effectgebied van bevingen.

vraagje 19 mei 2021 - 18:49

waar doe jij deze berekening? linkje?

Paul 20 mei 2021 - 08:44

Staat gewoon op de site. Even zoeken en je postcode en huisnummer ingeven en dan krijg je de berekening

Jenny, IMG 20 mei 2021 - 18:15

Klopt helemaal Paul, dank voor je antwoord.

vraagje 20 mei 2021 - 14:19

12.334 mm/s Situatie A bij ons dus...

Andre Dunker 19 mei 2021 - 21:46

Goedenavond, wij hebben een vrijstaand huis uit 1925 in Eelde, en hebben onder 2 raamkozijnen een scheur in de muur. Ik hoop dat alles eerlijk wordt afgehandeld!

Jenny, IMG 20 mei 2021 - 18:15

Hallo André, heb je hiervan al een schademelding bij ons gedaan? Op deze pagina lees je er alles over: https://www.schadedoormijnbouw.nl/schade-gebouwen-objecten

@vraagje 20 mei 2021 - 22:50

Hier kun je het zien: https://www.schadedoormijnbouw.nl/schade-gebouwen-objecten/vaste-vergoeding/kijk-of-u-in-aanmerking-komt

Vraagje 1 juni 2021 - 21:56

Dank je voor de link, tenminste iemand die de moeite neemt om de vraag te beantwoorden met een daadwerkelijke link

Anneke Wolters-de Jong 25 mei 2021 - 11:14

onder het keukenraam zit een grote scheur. Ook in de marmeren vloer zitten scheuren. Op het terras ook veel scheuren .

Martin, IMG 27 mei 2021 - 10:07

Hallo Anneke, heb je hier al een schademelding voor gedaan? Op deze pagina lees je hier meer over: https://www.schadedoormijnbouw.nl/schade-gebouwen-objecten

T.Tremor 26 mei 2021 - 10:20

Het toepassen van de zogenaamde " trillingstool" is in ieder geval voor de schademeldingen bij de UGS Norg onzinnig. Hiermee het Wettelijk Bewijsvermoeden onderuit halen, is onterecht en heel aanvechtbaar. De mijnbouwschade daar wordt primair veroorzaakt door cyclische bodembeweging door de steeds intensievere mijnbouwactiviteit van de NAM in deze gasopslag. Schadeopnemers zouden met echt "evident andere oorzaken" moeten komen in deze regio.Daar moet niet de "omgekeerde bewijslast" van tafel, maar het 2-millimeter-trilling-criterium, van na de aardbeving van Huizinge (2012). Bij de UGS begint de mijnbouwschade pas vanaf 2015 te komen.En vanaf eind 2019 beginnen de schademeldingen explosief te stijgen. Door weer een volgende stap in de steeds intensievere exploitatie door de NAM. Nu dus meer dan 10.00 meldingen. En de NAM heeft alweer plannen tot nog verdere vergroting van werkvolume en verruiming van werkdrukken klaar liggen! Hoeveel schade moet er komen, voor het IMG wakker wordt. Maar nog belangrijker: wanneer gaat de landelijke overheid eens oog krijgen voor de vergaande schade aan de woonomgeving bij de UGS Norg?

@allen 8 juni 2021 - 16:34

op 22 juni is er een on line bijeenkomst waar u zich voor aan kunt melden. Zie mailadres op de site. aanmelden@schadedoormijbouw.nl (onderstreept).

Ikke 19 juni 2021 - 12:55

21 juni toch?

Kramer 18 juni 2021 - 15:44

Wanneer men kiest voor de vaste vergoeding, blijft het recht op 4000 euro subsidie waardevermeerdering nog bestaan?

Martin, IMG 24 juni 2021 - 10:56

Hier kan ik u geen antwoord op geven. Dat is aan de SNN, dat zult u daar moeten navragen.

Houten 14 juli 2021 - 15:30

Is hier inmiddels al meer over bekend?

Martin, IMG 19 juli 2021 - 13:59

Dat zult u moeten navragen bij de SNN. Daar kan ik u geen antwoord op geven.

GG Boonstra 1 juli 2021 - 18:54

We hebben net ons huis gerenoveerd en zijn daar reeds vanaf februari mee bezig. Zelfs in ons nieuwe stukwerk zijn al weer scheuren ontstaan. In het metselwerk in de omliggende tuin, die we 2 jaar geleden hebben gerealiseerd, waren vrij snel daar na ook scheuren van boven tot onderen zichtbaar.

Martin, IMG 2 juli 2021 - 15:59

Ik kan me voorstellen dat dit heel vervelend is. Als u nieuwe schade heeft (ontdekt), adviseer ik u om dat bij ons te melden: https://www.schadedoormijnbouw.nl/schade-gebouwen-objecten

Jaap Jellema 2 augustus 2021 - 14:49

Wij hebben een scheur in de vloer van de garage en 2 scheuren in de muur van de keuken.(nieuwbouw 2008) en een scheur aan de voorkant van ons huis in de muur in de de vensterbanl(buiten). Wilt u contact met ons opnemen? Met vr.groet Jaap Jellema

Jenny, IMG 2 augustus 2021 - 17:45

Beste meneer Jellema, dank voor uw bericht. U kunt een schademelding doen op deze pagina op onze website: https://www.schadedoormijnbouw.nl/mijn-dossier. Als u dat prettiger vindt, kunt ook bellen met mijn collega's via 0800-4444111.

J.lanenga 3 augustus 2021 - 19:15

2 scheuren in de buitenmuur

Jenny, IMG 4 augustus 2021 - 12:00

Beste meneer of mevrouw Lanenga, ik weet niet wat u bedoelt met uw bovenstaande opmerking. Als u een melding wilt doen van schade aan uw pand, kan dat via Mijn Dossier op deze pagina: https://www.schadedoormijnbouw.nl/mijn-dossier. Mocht u hierbij hulp nodig hebben, dan kunt u terecht op een van onze steunpunten. Op deze pagina vindt u onderaan adressen en openingstijden: https://www.schadedoormijnbouw.nl/contact

Emi 12 augustus 2021 - 12:26

test

teun jasper 30 augustus 2021 - 18:30

we hebben scheuren buiten en binnen in de muren. en onze vloer is ook wat verzakt.

Reactie toevoegen