“Wij hebben het IMG goed bij de les gehouden”

Al zeven generaties lang boert de familie Wigboldus in Garmerwolde. Ook zij ontkomt niet aan de gevolgen van de gaswinning. De aardbevingen in het gebied, waaronder die bij Huizinge, veroorzaken schade aan de boerderij. Sloop-nieuwbouw van de stal is noodzakelijk. Eind 2023 verhuizen de koeien naar de nieuwe stal 200 meter verderop. Wie met de auto over de N360 van Groningen naar Ten Boer rijdt, ziet het opvallende gebouw aan de linkerkant in het land staan.

“Na jaren onzekerheid kunnen we weer bouwen aan de toekomst van ons bedrijf”, zegt Jan boven het geluid van de malende koffiemachine. We zitten in de kantine van de stal, op de achtergrond loeien de koeien. “Zo’n moderne stal is heel anders boeren. Alles is geautomatiseerd. Terwijl mijn ouders vroeger alles met de hand deden. Je kan het je haast niet meer voorstellen.”

Boer worden was zijn roeping. “Als kleuter wist ik het al. Mijn broer en ik werden aan een tuigje vastgemaakt bij de koeien, zodat onze ouders konden melken. Tegenwoordig krijg je daarvoor misschien de kinderbescherming op je dak, maar ik vond het geweldig.”

Naast het drukke boerenbestaan vindt Jan de ruimte voor maatschappelijk-bestuurlijke functies. “Als je alleen maar in je bedrijf zit, kan er vernauwing van je blik optreden. Het bestuurswerk is voor mij een verzekering om dat te voorkomen.” 
Hij begint als voorzitter van dorpsbelangen Garmerwolde, waarna hij dezelfde rol bekleedt bij de vereniging Groninger Dorpen. De aardbevingsproblematiek speelde toen ook al een rol. “Wij stuurden in 2006 of 2007 voor het eerst een brief naar de provincie om te waarschuwen voor de gevolgen van de gaswinning. Nooit antwoord gekregen.”

Wanneer zijn termijn als voorzitter bij Groninger Dorpen afloopt, blijft hij betrokken bij het gaswinningsdossier. Tot begin 2016, wanneer het Groninger Gasberaad wordt opgericht en een voorzitter nodig heeft.

“Ze kwamen bij mij uit. Iemand moest het doen en ik had er aardigheid in. Bovendien, het gaat om onze woonomgeving. Dan vind ik het niet teveel gevraagd om ook wat voor een ander te betekenen. Ik dacht: je leeft maar één keer, dus laat ik dan mijn best doen om het hier een beetje leefbaar te maken.”

Het is het begin van een bewogen periode. De volkswoede in Groningen groeit. Ook na de beving bij Huizinge worden de gevolgen van de gaswinning in de provincie stelselmatig genegeerd. Den Haag luistert niet en ook regionale overheden geven niet thuis. “Ze wezen allemaal met de vinger naar de NAM. Terwijl de overheid opdrachtgever was!”

Het grijpt hem nog steeds aan. “Er is verdomd veel verdiend met de gaswinning. Bijna 430 miljard euro. Heel Nederland profiteerde ervan, terwijl onze provincie naar de knoppen ging en de mensen veel onrecht is aangedaan. Dat het zolang duurde tot onze problemen in Den Haag doordrongen terwijl het maar 2,5 uur rijden is, maakt mij nog steeds kwaad.”

Als voorzitter van het Gasberaad verwoordt Jan de emoties van de Groningers in Den Haag. Samen met Susan Top, toen secretaris, nu gedeputeerde en verantwoordelijk voor het gaswinningsdossier.

“We hebben heel wat meegemaakt. Een van de dieptepunten was dat we opgesloten zaten op het ministerie van Economische Zaken. Samen met de Groninger Bodem Beweging werden we in een achterafzaaltje gezet, maar vervolgens kwam niemand ons halen. En we konden de gang niet af vanwege de beveiliging. Op tafel stond een doos met Marsen, die hebben wij toen maar opgegeten. Het was puur amateurisme. Gedesillusioneerd gingen we naar huis.”

De relatie met Den Haag kent vele dieptepunten. Maar er worden ook successen geboekt. In 2017-2018 lag de schade-afhandeling een jaar stil. Na het besluit van toenmalig minister Wiebes neemt de overheid de schade-afhandeling over van de NAM. “Wij waren toen nauw betrokken bij de totstandkoming van het schade­protocol. Soms kwamen ze uit Den Haag met oplossingen die nergens op sloegen. Het was onze rol dat geluid te laten horen en te laten zien hoe het ook kon.”

Het schadeprotocol is de basis van de huidige schade-afhandeling. Jan houdt met het Gasberaad de vinger stevig aan de pols. Iedere drie weken zitten ze met het IMG om tafel om te praten over de voortgang van de schade-afhandeling en nieuw beleid dat wordt ontwikkeld.

“Ik moet zeggen dat het IMG aardig invulling geeft aan hoe wij het schadeprotocol ooit hebben opgesteld. Wij hebben ze dan ook goed bij de les gehouden”, zegt Jan resoluut. En dat blijft volgens hem nodig. “Ondanks dat er grote aantallen schades worden afgehandeld, zitten er nog altijd mensen in moeilijkheden. Blijf daarom oog houden voor het individu en zorg dat de schade-afhandeling echt mild, menselijk en makkelijk wordt. Zodat over tien jaar het IMG én het Gasberaad niet meer nodig zijn.”